Yêu cầu liên quan của chuẩn mực

• IFRS 9 yêu cầu ghi nhận và đánh giá các khoản đi vay, cho vay theo các phương pháp phù hợp như giá trị hợp lý.
• IFRS 9 yêu cầu chiết khấu dòng tiền tương lai, sử dụng lãi suất chiết khấu để tính toán giá trị hiện tại của các dòng tiền tương lai.

Ứng dụng trong chương trình

• Thực hiện theo dõi hợp đồng công cụ tài chính, bao gồm “Tài sản tài chính” và “Nợ tài chính” tương ứng trong các phân hệ phải thu hoặc phải trả. 
• Các bút toán liên quan hợp đồng công cụ tài chính đều được phản ảnh trên báo cáo tài chính thông qua chương trình. 
• Hỗ trợ người dùng thực hiện các bút toán định kỳ liên quan.

Hướng dẫn thực hiện – trường hợp thanh toán đầu kỳ

Tình huống nghiệp vụ giả định

Giả sử một công ty muốn sử dụng một máy móc giá trị cao để mở rộng hoạt động kinh doanh của mình. Theo hợp đồng này, công ty sẽ thực hiện hợp đồng vay theo các điều kiện sau:

• Khoản vay 1.000.000.000 đ;
• Thanh toán khoản tiền tương đương 6% trên khoản vay trong thời gian là 5 năm;
• Sau khi kỳ hạn hợp đồng kết thúc, công ty thanh toán đủ số tiền vay theo hợp đồng;
• Các khoản thanh toán lãi vay thực hiện tại thời điểm đầu mỗi năm.

Ngoài ra, lãi suất thực theo là 10%. Bảng tính toán tóm tắt các số liệu liên quan hợp đồng như sau:

Với số liệu trên, cần phải chiết khấu dòng tiền tương lai, tức chuyển các khoản thanh toán định kỳ trong tương lai (5 kỳ) về hiện tại. Công thức tính toán là:

Trong đó: P là giá trị hiện tại, F là giá trị dòng tiền tương lai, r là lãi suất thực tế, n là số kỳ.

Tổng giá trị hiện tại các khoản thanh toán lãi định kỳ tính theo công thức trên là (60.000.000 + 54.545.455 + 49.586.777 + 45.078.888 + 40.980.807 ) = 250.191.927 

Giá trị hiện tại khoản nợ gốc tính theo công thức trên là: 620.921.323.

Tổng giá trị hiện tại các khoản thanh toán định kỳ trong tương lai là (250.191.927 + 620.921.323) = 871.113.250 đ.

Hướng dẫn nhập liệu

Sơ đồ hạch toán tóm tắt như sau:

• Bước 1: Ghi nhận Ban đầu (Khởi tạo vay): Ghi nhận số tiền tiền mặt nhận được từ việc vay và khoản chi phí lãi vay. Người dùng có thể nhập tại “Chứng từ phải trả khác, chứng từ bù trừ công nợ” hoặc phiếu kế toán,…:
  

Nợ: Tài khoản Tiền và tương đương tiền:  871.113.250 đ

Có: Tài khoản vay tài chính: 871.113.250 đ

• Bước 2: Kiểm tra các tham số hệ thống liên quan: khai báo tham số “Quản lý công cụ tài chính theo IFRS” là “Có”.
• Bước 3: Tạo hợp đồng tài sản tài chính: Vào “Danh mục hợp đồng“: tại ngăn thông tin chính, chú ý khai báo “Loại hợp đồng” là “5 – Nợ tài chính”, chọn đồng tiền là VND. Các trường thông tin khác nhập theo hướng dẫn chung tại hướng dẫn chức năng của “Danh mục hợp đồng”.
• Bước 4: Khai báo số liệu chi tiết. Vào “Khai báo thông tin công cụ tài chính cho hợp đồng“, tìm hợp đồng trên, nhấn “Sửa“. Sau đó chọn “Loại thanh toán” là “1- Đầu kỳ“. 

Tại thông tin chi tiết “Công cụ tài chính”: Nhấn “Thêm” dòng đầu tiên, nhập như sau:

• • “Kỳ/Năm” là 1/2024;
  • “Dư nợ đầu kỳ” là 871.113.250 đ.;
  • “Tiền lãi danh nghĩa” là 60.000.000 đ;
  • Nhập lãi suất thực tế là 10%;
  • Tiền lãi thực tế: Tiền lãi phát sinh ngầm định tính theo công thức (Dư nợ tính lãi thực tế* Lãi suất thực (%)/100) của dòng, có thể sửa lại nếu cần thiết.

Nhấn thêm dòng cho đủ 5 kỳ, chương trình sẽ tính toán tự động dựa vào dòng liền kề trước.  Tại dòng cuối cùng,  dư nợ cuối kỳ sẽ bằng 1.000.000.000 đ.

• Bước 5: Khai báo bút toán định kỳ, thông tin hạch toán. Tại dòng đầu tiên, nhấn “Xử lý/Thông tin hạch toán“, nhập các bút toán sau:

• • Điều chỉnh chênh lệch lãi vay:

Nợ: Chi phí tài chính: 21.111.325 đ

Có: Tài khoản vay tài chính: 21.111.325 đ 

• • Ghi nhận lãi vay phải trả định kỳ ():

Nợ: Chi phí tài chính: 60.000.000 đ

Có: Tài khoản chi phí phải trả: 60.000.000 đ 

Nhấn “Nhận” để lưu lại khai báo bút toán và trở về màn hình “Khai báo thông tin công cụ tài chính cho hợp đồng”.

• Bước 6: sao chép bút toán cho các kỳ. Nhấn “Xử lý/Sao chép thông tin hạch toán” để sao chép khai báo bút toán trên cho các kỳ còn lại.

Nhấn “Nhận” để lưu “Khai báo thông tin công cụ tài chính cho hợp đồng”.

• Bước 7: Thực hiện bút toán định kỳ. Vào “Bút toán điều chỉnh công cụ tài chính định kỳ“, sau khi xuất hiện danh sách các bút toán đã được khai báo trước thuộc kỳ đã chọn, nhấn “Chọn” dòng bút toán và thực hiện các xử lý sau (nếu cần thiết): 

• • Nhấn “Sửa thông tin“: Người dùng có thể sửa lại các thông tin bút toán đã mặc định như:

– Số chứng từ: mặc nhiên tăng dần theo mã chứng từ;
– Tỷ giá: sửa trong trường hợp mã đồng tiền khác đồng hạch toán, mặc nhiên theo tỷ giá gần nhất trong bảng tỷ giá quy đổi.

• • Nhấn “Cập nhật…” để thực hiện cập nhật cho nhiều bút toán
    Trong trường hợp cần điều chỉnh hàng loạt cho nhiều chứng từ, sẽ sử dụng nút chức năng “Cập nhật tỷ giá cho nhiều chứng từ” và “Cập nhật số chứng từ cho nhiều bút toán”. Với cập nhật số chứng từ cho nhiều bút toán, cần nhập số bắt đầu theo số tự nhiên hoặc tăng theo quy tắc (xem thêm tại “Cập nhật lại số chứng từ” thuộc phần hệ thống).
  • Nhấn “Tạo bút toán…” để ghi các bút toán vào sổ kế toán.
  • Nhấn “Xóa bút toán…” để xóa các bút toán đã ghi vào sổ kế toán.
  • Nhấn “In” để in chứng từ theo yêu cầu.

• Bước 9: Kiểm tra số liệu. 

• • Kiểm tra các báo cáo phát sinh tài khoản (ví dụ bảng kê chứng từ) hoặc các báo cáo công nợ phải thu khách hàng về thông tin hạch toán đã thực hiện trong hướng dẫn trên. Mã chứng từ được tạo ra là “JK3 – Bút toán điều chỉnh công cụ tài chính định kỳ”;
  • Kiểm tra báo cáo “Bảng tổng hợp công cụ tài chính theo hợp đồng” cho từng hợp đồng tài sản tài chính;
  • Kiểm tra các báo cáo liên quan hợp đồng liên quan khác.

Hướng dẫn thực hiện – trường hợp thanh toán cuối kỳ

Tình huống nghiệp vụ giả định

Giả sử một công ty muốn sử dụng một máy móc giá trị cao để mở rộng hoạt động kinh doanh của mình. Theo hợp đồng này, công ty sẽ thực hiện hợp đồng vay theo các điều kiện sau:

• Khoản vay 1.000.000.000 đ;
• Thanh toán khoản tiền tương đương 6% trên khoản vay trong thời gian là 5 năm;
• Sau khi kỳ hạn hợp đồng kết thúc, công ty thanh toán đủ số tiền vay theo hợp đồng;
• Các khoản thanh toán thực hiện tại thời điểm cuối mỗi năm.

Ngoài ra, lãi suất thực là 10%. Bảng tính toán tóm tắt các số liệu liên quan hợp đồng như sau:

Với số liệu trên, cần phải chuyển các khoản thanh toán định kỳ trong tương lai (5 kỳ) về hiện tại. Công thức tính toán là:

Trong đó: P là giá trị hiện tại, F là giá trị dòng tiền tương lai, r là lãi suất thực tế, n là số kỳ.

Tổng giá trị hiện tại các khoản thanh toán định kỳ trong tương lai là 848.368.529 đ.

Hướng dẫn nhập liệu

(Nhập liệu trong trường hợp cuối kỳ tương tự như trường hợp đầu kỳ, chỉ khác nhau về số liệu được tính vào cuối kỳ, nên giá trị hiện tại sẽ được tính thêm 1 kỳ và lãi thực tế sẽ khác, từ đó, số dư tính lãi thực tế cũng chính là số dư đầu kỳ)

Sơ đồ hạch toán tóm tắt như sau:

• Bước 1: Ghi nhận Ban đầu (Khởi tạo vay): Ghi nhận số tiền tiền mặt nhận được từ việc vay và khoản chi phí lãi vay. Người dùng có thể nhập tại “Chứng từ phải trả khác, chứng từ bù trừ công nợ” hoặc phiếu kế toán,…:
  

Nợ: Tài khoản Tiền và tương đương tiền:  848.368.529 đ

Có: Tài khoản vay tài chính: 848.368.529 đ

• Bước 2, 3: Kiểm tra các tham số hệ thống liên quan: tương tự trường hợp đầu kỳ.
• Bước 3: Tạo hợp đồng tài sản tài chính: tương tự trường hợp đầu kỳ.
• Bước 5: Khai báo số liệu chi tiết. Vào “Khai báo thông tin công cụ tài chính cho hợp đồng“, tìm hợp đồng trên, nhấn “Sửa“. Sau đó chọn “Loại thanh toán” là “2- Cuối kỳ“. 

Tại thông tin chi tiết “Công cụ tài chính”: Nhấn “Thêm” dòng đầu tiên, nhập “Dư nợ đầu kỳ” là 848.368.529 đ;

Nhấn thêm dòng cho đủ 5 kỳ, chương trình sẽ tính toán tự động dựa vào dòng liền kề trước.

• Bước 6: Khai báo bút toán định kỳ, thông tin hạch toán. Tại dòng đầu tiên, nhấn “Xử lý/Thông tin hạch toán“, nhập các bút toán sau:

• • Điều chỉnh chênh lệch lãi vay:

Nợ: Chi phí tài chính: 24.836.853 đ

Có: Tài khoản vay tài chính: 24.836.853 đ 

• • Ghi nhận lãi vay phải trả định kỳ ():

Nợ: Chi phí tài chính: 60.000.000 đ

Có: Tài khoản chi phí phải trả: 60.000.000 đ 

Nhấn “Nhận” để lưu lại khai báo bút toán và trở về màn hình “Khai báo thông tin công cụ tài chính cho hợp đồng”.

• Bước 7, 8, 9 tương tự như trường hợp đầu kỳ.

Chú ý

• Theo định nghĩa, công cụ tài chính là các thỏa thuận mua bán làm phát sinh tài sản tài chính cho bên mua và phát sinh nợ tài chính hoặc công cụ vốn cho bên bán. Hướng dẫn trên được dùng tùy thuộc ngữ cảnh thực tế bởi người dùng. Nếu thuộc phân hệ phải thu, chọn “4 – Tài sản tài chính”; nếu thuộc phải trả, chọn “5 – Nợ tài chính”. Người dùng cần tham khảo trước các nội dung liên quan trong các tài liệu chuyên ngành liên quan công cụ tài chính (chuẩn mực IAS 32, IAS 39, IFRS 9).
• Tại bước 5 nếu có điều chỉnh số liệu, người dùng có thể nhấn xử lý “Tính lại số liệu” để chương trình tính lại tất cả dữ liệu từ dòng đầu tiên cho đến dòng cuối cùng.
• Tại bước 6, khi sao chép thông tin hạch toán, chương trình chỉ hỗ trợ sao chép các tài khoản thông tin ghi chú hoặc các đối tượng quản trị khác. Về giá trị, do tiền lãi mỗi kỳ khác nhau, nên người dùng phải cập nhật thủ công theo bảng tính lãi trong mỗi trường hợp.
• Tại năm cuối cùng, khi tất toán khoản vay, dùng chứng từ thanh toán (Phiếu chi, báo nợ) để hạch toán tất toán khoản vay.